در گذشته رسم رسانه‌هاي اين سرزمين بر اين قرار گرفته بود كه از موسيقي متن فيلمهاي سينمايي مشخصي جهت پسزمينه صوتي دوبله فيلمهاي سينمايي ديگر و يا برنامه‌هاي طنز راديو و يا نوار قصه‌هاي كودكان و نوجوانان استفاده شود. مثال‌هاي زيادي در اين خصوص وجود دارد. حتما شما خوانندگان عزيز ، مطلب نوشته شده در مورد برنامه كمدي-انتقادي "شبكه صفر" را كه در همين وبلاگ درج‌شده بود به خاطر داريد. در جاي جاي ميان پرده‌هاي كمدي اين برنامه از موسيقي مفرح فيلمي استفاده شده كه بسيار بر نمايش طنز اجراشده نشسته و با آن همخوان است. از آنجاكه از دوران كودكي به نوار كاست "شبكه صفر" علاقه داشته‌ام هميشه بدنبال اصل و اساس فيلم سينمايي يادشده بودم و تنها چيزي كه حدس ميزدم اين بود كه نمايش طنز مشهور آقاي حسن خياط‌باشي و اين فيلم مي‌بايست متعلق به يك دوران و سال باشند و بالاخره پس از چند سال تفحص مشخص شد كه ... "فيلم صامت" (Silent Movie) محصول سال 1976 پاسخ اين معماست.

 

اين فيلم كه اولين فيلمي است كه مل بروكس كارگردان با حفظ سمت به ايفاي نقش اول نيز پرداخته ، بزرگداشتي بر مجموعه فيلمهاي اسلب استيك دوران سينماي صامت مي‌باشد. مل بروكس در ابتدا قصد داشت فيلم را كاملا صامت بسازد اما تهيه‌كنندگان زير بار اين امر نرفتند و از وي درخواست كردند تنها ديالوگ بازيگران را حذف نموده اما از موسيقي متن مناسبي استفاده كند. مل بروكس به سراغ آهنگساز مورد علاقه‌اش جان موريس رفت و جان موريس آلبوم زيبايي را تدارك ديد. داستان "فيلم صامت" بر محور ساختن يك فيلم صامت توسط مل فان (همان مل بروكس خودمان) قرار گرفته كه به همراه دو يار خل وضع خود قصد دارد بهر قيمتي استوديوي فيلمسازي را وادار به سرمايه‌گذاري بر اين فيلم نمايد. صاحب استوديو باور ندارد كه در اين دوره و زمانه هنوز يك فيلم صامت قادر به فروش و جذب سرمايه باشد. مل فان و يارانش سراغ بازيگران مشهور آن دوران ميروند و به زور (!) موافقت هر يك را ميگيرند. از آن جمله مي‌توان به برت ري‌نولدز ، جيمز كان ، لايزا مينه‌لي ، آن بن‌كرافت ، مارسل مارسو و پل نيومن اشاره نمود.

نهايتا فيلم ساخته ميشود و فروش چشگيري مي‌نمايد كه براي سازندگان آن قابل باور نيست. اين نوشتار كليات داستان فيلم مورد نظر بود و صد البته دانستن اين داستان ، تماشاي فيلم را از جذابيت خالي نمي‌كند. زيرا كه ساختار فيلم دليل جذابيت و مفرح بودن آن است. رقابت ناعادلانه استوديوي رقيب استوديوي سرمايه‌گذار بر "فيلم صامت" نيز بخشي از قصه است. جان موريس با استفاده از تم مشخصي براي صاحبان مغرض استوديوي Engulf and Devour كليه حركات و سكنات آقامنشانه‌ي ايشان را مايه تفريح و خنده تماشاگران ساخته است. بعنوان مثال در سكانسي رئيس استوديو از كليه مديران بخش‌هاي مختلف مي‌خواهد تا ميزان سود حاصله در بخش مربوطه را طي گزارشي اعلام دارند و اين همه يك به يك برخاسته و كتابچه گزارش خود را باز كرده و اعلام ميدارند كه : "هيچي!" مدير كه خونش به جوش آمده خواستار توضيح بيشتر شده و كاملا پرخاشگرانه يك به يك مديران را استنطاق مي‌كند. اين ميان معاون ريزنقش آقاي رئيس بطور نامحسوسي سر در گريبان آقاي رئيس گذاشته و پچ‌پچ مي‌كند. آقاي رئيس كه حال و روز خوبي ندارد به سوي او برگشته و با اخم مي‌پرسد كه چه مي‌گويد؟ معاون مجددا سر در گريبان گذاشته و با احترام "پچ‌پچ" مي‌كند. رئيس كه قرمز شده با عصبانيت از او مي‌خواهد به جاي اين پچ‌پچ‌هاي نامفهوم بلند و درست بگويد كه چه مي‌خواهد بيان كند. آقاي معاون نيز در كمال سادگي با صداي بلند فرياد ميزند كه: "زيپ شلوارتون بازه!" و آبروي آقاي رئيس را جلوي جمع مي‌برد.

همانطور كه پيشتر نيز اشاره كردم "فيلم صامت" بدون كلام است و تمامي گفتار فيلم در قالب نوشته‌هاي جداگانه درج ميشود. بعنوان مثال فرياد زدن‌ها با نوشتن كلمات با حروف بزرگ نمايش داده شده است.

جان موريس (John Morris) علاوه بر تمي كه براي استوديوي رقيب ساخت تم دلنشيني نيز براي سه كله‌پوك قهرمان ماجرا (سازندگان فيلم صامت) نيز ساخته كه بارها و بارها در نوارهاي كاست و نمايش‌هاي راديويي مختلف ايراني از آن استفاده شده است. بعنوان مثال مي‌توان به موسيقي پسزمينه آنونس‌ فيلم‌هاي سينمايي تقلبي منوچهر آذري در برنامه "صبح جمعه با شما" اشاره نمود كه پيشتر در همين وبلاگ قرار داده شده بود و يا در آخرين شماره از سري نوار قصه‌هاي "قصه‌گو" با عنوان "آسمون و ريسمون" اين تم را شنيد.

 از آنجائيكه موسيقي متن "فيلم صامت" در حال حاضر بسيار كمياب مي‌باشد در راستاي تجليل و گراميداشت اين تلاش صادقانه و موسيقي زيباي آن ، اقدام به تهيه موسيقي متن فيلم از روي نسخه دي‌وي‌دي و يك كليپ تصويري از آن نموده‌ام كه در زير ملاحظه مي‌فرماييد:

براي دانلود موسيقي متن "فيلم صامت" (Silent Movie) محصول 1976 و ساخته جان موريس (John Morris) روي اين قسمت كليك كنيد. نام رمز فايل زيپ‌شده afshinihsfa‌ است.

همچنين براي تماشاي يك سكانس مفرح كه با موسيقي زيبايي نيز همراه شده مي‌توانيد روي اين لينك كليك كرده ، پس از دانلود اين فايل تصويري (بدون نياز به رمزگشايي) به تماشاي آن بنشينيد.

 

 

راستي اين را هم بگويم كه "فيلم صامت" تنها فيلمي در تاريخ سينماست كه فقط يك كلمه در آن ذكر ميشود. زمانيكه مل فان (مل بروكس) از يافتن بازيگران مشهور خسته شده به ياد مارسل مارسو (هنرپيشه پانتوميم فرانسوي مشهور) مي‌افتد. قاعدتا مارسو بايد بسيار خوشحال هم بشود كه در يك فيلم صامت بازي كند. مل فان و دوستانش با اعتماد به نفس بالا جلوي رئيس استوديوي سرمايه‌گذار به مارسو تلفن مي‌زنند. مارسو با اجراي ظريفي از پانتوميم به تلفن نزديك شده و گوشي را برميدارد. مل فان پس از مقدمه‌چيني از وي مي‌خواهد كه به موقعيت استثنايي بوجود آمده پاسخ دهد. مل فان مي‌پرسد كه آيا حاضري در فيلم صامت بازي كني؟ مارسو نيز فيگور يك آدم هيجان‌زده را گرفته و با انگشتانش يك O.K.‌ داده ولي با صداي بلند مي‌گويد: "Non" و قال قضيه را مي‌كند! اين پاسخ منفي مارسل مارسو تنها كلمه‌اي‌ است كه در فيلم از زبان بازيگران شنيده ميشود و الحق كه تماشاگر را غافلگير مي‌كند! نكته مضحك اينكه مل بروكس پس از اين پاسخ با آرامش گوشي را سر جاي خود گذاشته قصد خروج از اتاق را مي‌كند. رئيس استوديو سئوال مي‌كند: "چي جواب داد؟" و مل بروكس در جواب مي‌گويد: "نفهميدم. به فرانسه گفت و من سر در نياوردم!"